Warkoczyk - analiza i interpretacja
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Utwór Warkoczyk powstał w 1948 roku, po zwiedzeniu przez Tadeusza Różewicza Muzeum w Oświęcimiu (sam poeta nie był więźniem tego obozu).

Wiersz jest podzielony na trzy nierówne części: dwie pierwsze są opisowe, a ostatnia refleksyjna.

Pierwsza część składa się z jednej zwrotki:

Kiedy już wszystkie kobiety
z transportu ogolono
czterech robotników miotłami
zrobionymi z lipy zamiatało
i gromadziło włosy


Jej lektura powoduje, że czytelnik cofa się w czasie do wywołujących strach dni II wojny światowej. Podmiot liryczny przedstawia te zdarzenia w taki sposób, jakby był ich świadkiem, jest wszechobecny. Opisuje przybycie do obozu nowego transportu kobiet. Po ogoleniu ich głów na łyso, leżące na podłodze włosy zostały zamiecione lipowymi miotłami przez czterech robotników.

Drugą część Różewicz poświęcił niby pozbawionej emocji relacji z tego, co widzi osoba zwiedzająca muzeum. Choć pozornie surowy i precyzyjny opis zawartości gablot, rzeczywiście jest wstrząsający i zapadający w pamięć:

Pod czystymi szybami
Leżą sztywne włosy uduszonych
W komorach gazowych


Dalsze wersy dają statyczny, kontrastujący z dynamicznym z pierwszej części, opis włosów, szpilek i kościanych grzebieni, należących do ludzi, którzy już nie żyją i będących teraz muzealnymi eksponatami - świadectwem straszliwej zbrodni.

Po opisowych częściach w czterowersowej zwrotce refleksyjnej podmiot liryczny próbuje przedstawić włosy – symbol życia - w ruchu, podatne na jakieś działanie. Nie udaje mu się to jednak, ponieważ każdy wers rozpoczyna od anafory przeczącej. Włosy nie błyszczą już w świetle słonecznym, wiatr już ich nie rozwiewa, nie są dotykane ani gładzone dłońmi, całowane i pieszczone. Można je jedynie oglądać, jak przedmioty, nie ma już w nich życia, uciekło ono z nich wraz z życiem kobiet, do których należały:

Nie prześwietla ich światło
Nie rozdziela wiatr
Nie dotyka ich dłoń
Ani deszcz ani usta.


Analizując włosy martwych ludzi podmiot liryczny zachowuje spokój. Nie sięga po wyszukane słowa, nie ucieka się do używania niezrozumiałych metafor. Mówi o zbrodni ludobójstwa tak, jakby wypowiadał się o zwyczajnych sprawach. Wszystko to sprawia, że tekst ten urasta do rangi zamierzonej prowokacji – o tym, co działo się w Oświęcimiu, nie można mówić tak jak w tym wierszu - spokojnie, bez emocji. Zbrodnia, jaka się tam wydarzyła determinuje konieczność sięgania po ostre słowa i pisania kontrowersyjnych dzieł.

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Charakterystyka twórczości Tadeusza Rożewicza
2  Ocalony - analiza i interpretacja
3  Termopile polskie - analiza i interpretacja



Komentarze
artykuł / utwór: Warkoczyk - analiza i interpretacja


  • Mam niewiele lat, bo zaledwie 15, ale zaczęłam się ostatnio interesować tematyką II wojny światowej, w szczególności po wizycie w muzeum Auschwitz Birkenau. Ten utwór wywiera na mnie ogromne wrażenie za każdym razem, kiedy go czytam.
    Justyna ()





Tagi: